არსებობენ პოლიტიკოსები, რომელთა კარიერაც წინასწარ გაწერილ გზას ჰგავს: კერძო სკოლა, აივი ლიგის უნივერსიტეტი, პარტიული აპარატი, კონგრესი და ბოლოს ძალაუფლება.
კამალა ჰარისის ისტორია ასეთი არ არის. მის ცხოვრებაში თითქმის ყველა მნიშვნელოვანი გამარჯვება სისტემურ წინააღმდეგობასთან შეჯახებით დაიბადა.
ის იყო ბავშვი, რომელმაც რასობრივი დესეგრეგაციის ექსპერიმენტი საკუთარ თავზე გამოცადა; პროკურორი, რომელსაც ერთდროულად უპირისპირდებოდნენ კრიმინალებიც და პოლიციის პროფკავშირებიც. მემარცხენეები მას ზედმეტად მკაცრ რეპრესიულ მოხელედ მიიჩნევდნენ, მემარჯვენეები კი ლიბერალ ექსტრემისტად თვლიდნენ.
კამალა ჰარისმა საპრეზიდენტო კამპანია დაიწყო, სადაც უფსკრულის პირას აღმოჩნდა, თუმცა რამდენიმე წელში ამერიკის ისტორიაში ყველაზე გავლენიან ქალად იქცა. ადამიანი, რომელსაც საჯარო დებატებში პერსონალურად დაუპირისპირდა, მოგვიანებით მისი მთავარი პოლიტიკური პარტნიორი გახდა.
კამალა ჰარისის ცხოვრებაში მეგობარი და მოწინააღმდეგე ხშირად ერთი და იგივე ადამიანი აღმოჩნდა. სწორედ ამიტომ არის მისი გზა ასეთი წინააღმდეგობრივი. ზოგისთვის ის ამერიკული ოცნების ცოცხალი ილუსტრაციაა, ზოგისთვის კი ცივი, გათვლილი პოლიტიკური ტაქტიკოსია, რომელმაც ძალაუფლებისკენ მიმავალ გზაზე მთავარი ინსტინქტი არ დაკარგა.
პროკურორის ინსტინქტი.
მოუსმინოს, დააკვირდეს, იპოვოს სუსტი წერტილი და ზუსტად საჭირო მომენტში დაარტყას.
***
ყველაფერი 1960-იანი წლების კალიფორნიაში, ქალაქ ბერკლიში დაიწყო.
კამალას დედა, შიამალა გოპალანი, 19 წლის ასაკში ჩამოვიდა ინდოეთიდან, როგორც კიბოს მკვლევარი მეცნიერი. მან უარი თქვა ინდურ ტრადიციულ ქორწინებაზე და ამერიკაში დარჩა. მამა - დონალდ ჰარისი, იამაიკელი ეკონომისტი იყო, რომელიც მოგვიანებით სტენფორდის უნივერსიტეტის პირველი შავკანიანი ტენურირებული პროფესორი გახდა.
ეს იყო სამოქალაქო უფლებების მოძრაობის, ვიეტნამის ომის საპროტესტო ტალღისა და მარტინ ლუთერ კინგის ეპოქა. პატარა კამალა და მისი და, მაია, ბავშვობიდან ხვდებოდნენ მიტინგებსა და აქტივისტების შეხვედრებზე.
მაგრამ ბავშვობის ყველაზე გარდამტეხი გამოცდილება ჩვეულებრივი სკოლის ავტობუსი აღმოჩნდა.
1960-70-იან წლებში ამერიკაში ამოქმედდა სკოლების რასობრივი ინტეგრაციის სავალდებულო პროგრამა - Desegregation Busing. შავკანიანი ბავშვები ავტობუსებით გადაჰყავდათ თეთრკანიანთა პრივილეგირებული უბნების სკოლებში, სადაც ადგილობრივი მოსახლეობა მათ ხშირად აგრესიითა და პროტესტით ხვდებოდა.
ათწლეულების შემდეგ, სწორედ ამ გამოცდილებამ შექმნა კამალა ჰარისის პოლიტიკური კარიერის ყველაზე ხმაურიანი ეპიზოდი.
***
2019 წელი. დემოკრატიული პარტიის საპრეზიდენტო დებატები. სცენაზე კამალა ჰარისი და ჯო ბაიდენი დგანან. ჰარისის საარჩევნო რეიტინგი 4%-მდეა დაცემული, ბაიდენი კი უპირობო ფავორიტია. ჰარისი პირდაპირ უპირისპირდება ბაიდენს მისი წარსული საკანონმდებლო პოზიციის გამო, როდესაც ბაიდენი 70-იან წლებში ამ ავტობუსების პროგრამას ეწინააღმდეგებოდა.
ჰარისი წარმოთქვამს ფრაზას, რომელმაც ეთერი ააფეთქა: „კალიფორნიაში იყო პატარა გოგონა, რომელიც მეორე კლასში ასეთი ავტობუსით დადიოდა... და ეს პატარა გოგონა მე ვიყავი.“
ეს იყო პროკურორის მიერ ზუსტად გათვლილი, პერსონალური და დამანგრეველი დარტყმა. იმ საღამოს ჰარისმა 20 მილიონზე მეტი დოლარის შემოწირულება მოაგროვა და რეიტინგების სათავეში მოექცა.
მაგრამ ამერიკული პოლიტიკის მთავარი პარადოქსი ის გახდა, რომ კაცი, რომელიც მან საჯაროდ მორალურად გაკიცხა, რამდენიმე თვეში მისი პოლიტიკური მეწყვილე გახდა.
***
ჰარისის მშობლები მაშინ დაშორდნენ, როცა ის 7 წლის იყო. გოგონები დედამ გაზარდა. შიამალა შვილებს ზრდიდა პრინციპით: „ნუ ზიხართ და ნუ წუწუნებთ იმაზე, რაც არ მოგწონთ - ადექით და შეცვალეთ.“
ჰარვარდის ტოლფას, ისტორიულად შავკანიანთა ჰოვარდის უნივერსიტეტში (Howard University) სამართლის ხარისხის მიღების შემდეგ, ჰარისმა მოულოდნელი ნაბიჯი გადადგა, რომელმაც მისი სამოქალაქო აქტივისტი მეგობრები გაოცებული დატოვა. მან პროკურატურა აირჩია.
მაშინ, როცა მისი თანატოლები სისტემას გარედან აკრიტიკებდნენ, კამალამ გადაწყვიტა, ძალაუფლების ბერკეტები შიგნიდან ჩაეგდო ხელში.
2003 წელს ის სან-ფრანცისკოს ოლქის პირველი შავკანიანი პროკურორი გახდა. მედიამ მას „Top Cop“ (მთავარი პოლიციელი) შეარქვა.
სწორედ აქ გამოჩნდა მისი პოლიტიკური დუალიზმი: 2004 წელს, როდესაც 21 წლის პოლიციელი აიზეკ ესპინოზა მოკლეს, ჰარისმა პრინციპული პოზიციით უარი თქვა ბრალდებულისთვის სიკვდილით დასჯის მოთხოვნაზე. ამ გადაწყვეტილებას პოლიციის პროფკავშირებისგან მძლავრი ბოიკოტი მოჰყვა. სენატორმა დაიან ფაინშტაინმა პოლიციელის დაკრძალვაზე საჯაროდ გააკრიტიკა კამალა, როდესაც ის პირველ რიგში ეჯდა.
მეორე მხრივ, ჰარისმა გაატარა ინიციატივა „Back on Track“, რომელმაც პირველად ნარკომომხმარებელ ახალგაზრდებს ციხის ნაცვლად განათლება და დასაქმება შესთავაზა რეციდივი 53%-დან 10%-მდე შემცირდა. თუმცა, იმავდროულად, მან მიიღო კანონი სკოლის გაცდენებზე , სადაც მშობლებს ჯარიმები და ციხე ემუქრებოდათ, თუ ბავშვები გაკვეთილებს სისტემატურად გააცდენდნენ.
ეს იმიჯი - „ზედმეტად მკაცრი პროგრესულებისთვის და ზედმეტად ლიბერალი პოლიციელებისთვის“ - მას მთელი კარიერა თან სდევდა.
2010 წელს ჰარისი კალიფორნიის გენერალური პროკურორი გახდა. შტატის, რომლის ეკონომიკაც მსოფლიოში მეხუთე ადგილზეა.
სწორედ ამ პერიოდში, 2008 წლის გლობალური ფინანსური კრიზისის შედეგებთან ბრძოლისას, მან მიიღო კარიერის ყველაზე მსხვილი ფინანსური გამარჯვება. ამერიკის უმსხვილესი ბანკები შტატებს სთავაზობდნენ 2-დან 4 მილიარდამდე დოლარის კომპენსაციას იპოთეკური ქონების უკანონო ჩამორთმევის გამო. კამალამ უარი თქვა საერთო შეთანხმებაზე, დატოვა მოლაპარაკებების მაგიდა და უზარმაზარი რისკის ფასად ბანკებს 20 მილიარდი დოლარი გამოსძალა კალიფორნიელი ოჯახების ზარალის ასანაზღაურებლად და სესხების ჩამოსაწერად.
ამ ბრძოლაში მისი მთავარი მოკავშირე დელავერის შტატის გენერალური პროკურორი - ბო ბაიდენი იყო.
ბო და კამალა ყოველდღიურად საათობით საუბრობდნენ ტელეფონით. მათ შორის ჩამოყალიბდა უპრეცედენტო პროფესიული და პირადი ნდობა. 2015 წელს, ბო ბაიდენი ტვინის კიბოთი გარდაიცვალა, ეს ჯო ბაიდენის ოჯახისთვის უმძიმესი ტრაგედია გახდა.
წლების შემდეგ, როდესაც ჯო ბაიდენს ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატი უნდა აერჩია, სწორედ ბოს მიერ დატოვებული ჩანაწერები და კამალასადმი მისი უსაზღვრო პატივისცემა გახდა გადამწყვეტი არგუმენტი. პირადი ნდობის ხიდი ბო ბაიდენის სახელს უკავშირდებოდა.
2020 წელს კამალა ჰარისის საპრეზიდენტო კამპანია ფინანსური დეფიციტისა და შიდა დაპირისპირებების გამო ჩაიშალა. მან კენჭისყრის დაწყებამდე მოხსნა კანდიდატურა. მედიამ მისი პოლიტიკური მომავალი ჩამოწერა.
მაგრამ ამერიკულ პოლიტიკაში დამარცხება ხშირად მხოლოდ დროებითი პაუზაა. სცენარის ნახევარი. ჯო ბაიდენმა კამალა ვიცე-პრეზიდენტად დაასახელა.
ვიცე-პრეზიდენტობა ვაშინგტონში ყველაზე უცნაური პოზიციაა - შენ ხარ ერთი ნაბიჯის დაშორებით მსოფლიოს უმაღლესი ძალაუფლებიდან, თუმცა კონსტიტუციურად თითქმის არანაირი აღმასრულებელი ძალაუფლება არ გაქვს. ბაიდენმა კამალას ყველაზე ტოქსიკური პოლიტიკური დავალებები ჩააბარა: სამხრეთ საზღვრის მიგრაციული კრიზისის მართვა და ხმის მიცემის უფლებების რეფორმა.
რეიტინგები ისტორიულ მინიმუმამდე - 37%-მდე დაეცა. 2023 წლისთვის ექსპერტთა უმრავლესობა ღიად წერდა, რომ ჰარისი დემოკრატებისთვის პოლიტიკურ ბარგად იქცა.
სანამ არ დადგა 2024 წლის ივნისი.
ჯო ბაიდენის კატასტროფულმა დებატებმა დონალდ ტრამპთან დემოკრატიულ პარტიაში სრული პანიკა გამოიწვია. 21 ივლისს, როდესაც ბაიდენმა საპრეზიდენტო რბოლიდან გამოსვლის შესახებ განაცხადა, ვაშინგტონში უპრეცედენტო პოლიტიკური ვაკუუმი შეიქმნა.
კამალამ საოცარი სიზუსტით იმოქმედა: სულ რაღაც 10 საათში, სატელეფონო ზარებით 100-ზე მეტი პარტიული ლიდერის, გუბერნატორისა და სენატორის მხარდაჭერა მოიპოვა; 24 საათში 81 მილიონი დოლარის შემოწირულება შეაგროვა, რაც რეკორდია ამერიკის ისტორიაში, და უზრუნველყო დელეგატების ხმები.
ის, რაც პოლიტიკურ რეანიმაციას ჰგავდა, 48 საათში პარტიის სრულ კონსოლიდაციად იქცა.
დონალდ ტრამპთან პირისპირ დადგომისას კამალამ გამოიყენა ის, რაც ყველაზე უკეთ გამოსდიოდა - მან კვლავ პროკურორის მანტია მოირგო. მისი საარჩევნო სლოგანი გახდა: „მე ვიცნობ ტრამპის ტიპის ადამიანებს: პროკურორობისას ვებრძოდი სექსუალურ მოძალადეებს, თაღლითებსა და მტაცებლებს. მერწმუნეთ, ვიცი მათი ხელწერა.“
კამალას კრიტიკოსები ამბობენ, რომ ის არის პოლიტიკური ქამელეონი, რომელსაც არ გააჩნია მყარი იდეოლოგიური ფესვები და პოზიციას კონიუნქტურის მიხედვით იცვლის. მისი მხარდამჭერები კი ამტკიცებენ, რომ ამერიკის პოლიტიკის უმაღლეს ეშელონებში გადასარჩენად სწორედ ასეთი მოქნილობა, სიხისტე და პრაგმატიზმია საჭირო.
კამალა ჰარისს არ ჰქონია ცნობილი პოლიტიკური გვარი, არც მილიარდერი მამის ზურგი. მან ყველა საფეხური - ოლქის პროკურორობიდან თეთრ სახლამდე - შიდა პოლიტიკური ბრძოლებით გაიარა.
გააჩინა ყველაზე დიდი ბზარი ამერიკულ „მინის ჭერზე“ და დაამტკიცა, რომ პოლიტიკაში ყველაზე სახიფათოები არიან არა ისინი, ვინც ხმამაღლა ყვირიან, არამედ ისინი, ვინც ჩუმად სხედან, ისმენენ, აკვირდებიან და ზუსტად იციან, როდის უნდა დასვან განაჩენის ტოლფასი კითხვა.